Curatele, bewind en mentorschap zorgen bij familierechtelijke zaken vaak voor onverwachte perikelen. Veel familierechtelijke handelingen zoals trouwen, scheiden of het erkennen van een kind, zijn zeer persoonlijk. Soms kan iemand die handelingen nog wel verrichten, ondanks zijn curatele of bewind. Het hangt er dan met name van af, of men zich nog realiseert wat men doet en de gevolgen daarvan kan overzien. Maar over de financiële aspecten van die handelingen mag men niet meer zelf beslissen.

Onder curatele staan

Als men onder curatele staat, kan de curator bijvoorbeeld geen echtscheidingsprocedure starten. Dat kan vervelende consequenties hebben. Zo was er een geval, waarbij de (veel jongere) echtgenote het vermogen van haar man er doorheen joeg. Zij was daar al enige jaren mee bezig, voordat de man eindelijk op initiatief van verontruste familieleden onder curatele werd gesteld. De vrouw wilde niet scheiden, dus de curator zorgde voor de beëindiging en de verdeling van de gemeenschap van goederen. Een deel van het vermogen kon zo gered worden van rupsje-nooit-genoeg, zoals de vrouw ondertussen door de familie werd genoemd.

Stijging

Het aantal volwassenen dat onder een vorm van bewind staat, stijgt gestaag. In 2017 was er sprake van maar liefst 326.100 mensen. Vergrijzing speelt een grote rol bij deze stijging. Voor volwassenen kennen we de curatele, het bewind en het mentorschap die door een rechtbank kunnen worden opgelegd. Een bewindvoerder regelt alleen financiële zaken, de mentor alleen persoonlijke zaken zoals verpleging en medische behandeling. De curatele is het meest omvattend; een curator regelt zowel de persoonlijke als de financiële zaken van de curandus.

Weinig wetten worden zo vaak gewijzigd als die rond het scheidingsrecht. Onvermijdelijk, omdat de maatschappelijke ontwikkelingen veranderen. Op 1 januari 2018 verandert het huwelijksvermogensrecht weer: de aloude gemeenschap van goederen zal daardoor langzaam verdwijnen. Dat was een simpel systeem waarmee Nederland bijna uniek was in de wereld. Trouwt u dit jaar nog, dan zal het nog van toepassing zijn en blijven: u deelt al het inkomen, al het vermogen en alle schulden, ook als u die voor je huwelijk al had. Alleen als u vermogen erft of een schenking ontvangt die in het testament of de schenkingsakte expliciet is uitgesloten, blijft dat er buiten. Trouwt u na 1 januari 2018 zonder eerst bij de notaris huwelijksvoorwaarden te hebben opgesteld, dan geldt de nieuwe gemeenschap van goederen.

Prive

Alles wat u vóór uw huwelijk privé al had – dus ook een schuld – blijft privé. Erfenissen en schenkingen blijven voortaan altijd privé. Was u voor uw huwelijk al samen eigenaar van bijvoorbeeld een huis, dan valt dat wel in de nieuwe gemeenschap. Bij een geregistreerd partnerschap geldt hetzelfde. Als u het belangrijk vindt om privévermogen ook privé te houden, dan moet u wel een goede administratie bijhouden. Dat zal met het nieuwe systeem vaker nodig zijn dan nu. Gebeurt dat niet en is bij overlijden of scheiding niet meer te achterhalen en te bewijzen wat privé is, dan zal het aanwezige vermogen allemaal als gezamenlijk vermogen beschouwd worden en 50/50 verdeeld worden. Zorg ervoor dat u goed bijhoudt wat er privé van de rekening betaald wordt.

Voorbeeld

Het kan namelijk best ingewikkeld worden. Een voorbeeld: heeft u de auto voor meer dan de helft met privégeld betaald, dan wordt die auto voor 100% privé-eigendom. Maar wie realiseert zich dat? Bel ons voor een beoordeling van de regels die in uw geval van toepassing zijn.

Er was eens een prinses. Zij trouwde met meneer de Roy van Zuydewijn en samen hadden ze een hond. En toen gingen ze scheiden. Er was vast meer te verdelen, maar over de hond werd geprocedeerd. Allebei waren erg aan de hond gehecht en wilden geen afscheid van hem nemen. Van wie was de hond?

Verdeling huisdier

Bij een scheiding is de verdeling van een huisdier vaak een van de moeilijkste beslissingen. Veel mensen denken dat bij een scheiding dezelfde regels voor huisdieren gelden als voor kinderen. Maar een huisdier is geen kind. Voor de wet is een huisdier een ‘goed’ en een goed kan een eigendom zijn. Een kind is nooit een eigendom. Een huisdier verdelen is voor de wet niet anders dan de verdeling van de inboedel of de auto. Net zoals er na de scheiding geen recht op omgang is met de auto, is er ook geen recht op omgang met de hond.

Gemeenschap van goederen?

Is er een gemeenschap van goederen? Dan beslist de rechter wie van de twee voortaan de enige eigenaar wordt. Is er geen gemeenschap van goederen, dan is het huisdier van degene die hem heeft opgehaald en/of betaald en die als eigenaar is geregistreerd. De rechter kan eventueel een tijdelijke regeling voor de hond vaststellen, zoals dat ook voor de auto wel gebeurt. Maar als een van de (ex-)partners dat niet wil, zal er uiteindelijk maar één eigenaar zijn.

Prinses

Hoe eindigde het verhaal van de prinses? Simpel, zei de rechter, de hond was van haar. Zij was niet in gemeenschap van goederen getrouwd, zij had de hond betaald en zij was aan het stamboomregister als eigenaar opgegeven. Wie de hond verzorgd heeft of wie er meer aan gehecht is, dat is dan allemaal niet van belang.

Vertrouwen in elkaar is de basis voor de eenheid die u als echtgenoten of geregistreerde partners bent. Vertrouwen dat u voor elkaar zorgt, ook financieel. De wet ondersteunt die gedachte op verschillende manieren. Eén daarvan is dat sommige handelingen met financiële risico’s alleen kunnen worden uitgevoerd met instemming van beide partners. Niet alleen als u een gemeenschap van goederen heeft, maar ook als er huwelijksvoorwaarden zijn.

Bescherming

De bescherming betreft vier categorieën: de woning (u mag niet in u eentje de huur opzeggen, uw woning verkopen of een hypotheek nemen), het schenken van geld (althans grote en ongebruikelijke schenkingen), het kopen op afbetaling (voorbeeld: de bekende Legio Lease zaken) en de borgstelling. Gebeuren dergelijke zaken toch zonder de toestemming van de ander, dan kan de ander de overeenkomst vernietigen en moet alles ongedaan worden gemaakt. Meestal gaat het goed. Vaak is er een notaris of een bank bij betrokken, die zonder toestemming geen stap zullen zetten. Maar het is niet altijd duidelijk of er toestemming vereist is. Legio Lease had destijds kennelijk geen idee – en dat hebben ze geweten.

Borg- of garantstelling

Een borg- of garantstelling mag in bepaalde gevallen weer wel, namelijk als die normaal en gebruikelijk is in uw beroep of uw onderneming. Daarin verslikt men zich nog wel eens. Veel ondernemers moeten van hun bank ‘meevliegen’ als ze een bedrijfskrediet aanvragen: de bank wil dan dat zij zich ook privé garant stellen. Zonder toestemming van de echtgenoot/ geregistreerd partner kan deze de overeenkomst vernietigen. Ouders die zich garant stellen voor hypothecaire leningen van hun kinderen of grote schenkingen willen doen, kunnen daarover ook niet alleen beslissen. Maar wat men onder ‘groot’ verstaat, kan verschillen. Vraag dus eerst na of er toestemming van uw partner nodig is voor de schenking die u wilt doen.